Ludvig XIV - Solkongen (1638-1715)

Ludvik XIV vart konge berre fem år gamal, i 1643. Han vart kjent som den første verkeleg einveldige kongen i Frankrike. Ein minister styrte landet til han vart gamal nok til å gjere det sjølv. Ludvig er den mest kjente av dei franske kongar, blant anna for di han fekk bygd slottet Versailles. Versailles-slottet er den franske barokken sitt hovudverk og verdas fremste lystslott. Han hadde og stor påverknad på arkitektur, mote og møbeldesign. Kongen samla all makt hos seg, "staten, det er eg," sa han. Han kunne sjølv lage lovene og ta alle viktige avgjerd. Ludvig vart kalla solkongen fordi han skulle vere ei strålande sol for alle i Frankrike. Kongar fekk makta si frå Gud og derfor meinte kongen at han stod høgt over alle vanlege folk. Han sytte for å vere i sentrum for alt som føregjekk i hans nærleik, alt skulle dreie seg om han.

Heile hoffet haldt til i Versailles, som er eit enormt slott. Romma er enorme og det er høgt under taket. Det var derfor ei svær oppgåve å varme det opp, for svær. Når det var kaldt ute klarte dei ikkje å varme opp romma godt nok og då fraus alle dei høge herrar. I slottet levde kongen og hoffet i overveldande luksus, men det hindra ikkje at alle hadde skabb og lus. Fleire gonger i veka vart det halde festar, konsertar og ballettar. Hos rike folk i heile Europa prøvde dei å etterlikna livsstilen til Ludvig og hoffet hans. Franske klesmotar, fransk kunst og fransk litteratur vart etterlikna. 

Hygienen var det så som så med sjølv om alle gjekk i kostbare klede og pudra seg titt og ofte. Hygienen var faktisk dårlegare på denne tida enn i middelalderen. Dei delane av kroppen som vart dekt av klede var det få som reingjorde. Menneska på 1500- og 1600-talet var mistenksame overfor vatn. Dei trudde at vatnet inneheldt smittestoff, og at det derfor var uegna å reingjere seg med. I staden for å vaske seg tørka dei seg med tørre klutar. Pudder og parfyme vart brukt for å gje kroppen ei reinare lukt. Dei hadde til dømes posar under armane, og i desse posane la dei urter som lukta godt og friskt for å overdøyve sveittelukta. Det er sagt om Ludvig XIV at han bada berre to gonger i heile sitt liv, og at han vart sjuk begge gongane.

Ludvig prøvde å redusere adelen si makt, blant anna ved å tilby dei høge postar i sin administrasjon. Personar frå borgarskapet vart og brukt, so  statssekretærar og ministrar i regjeringa. Sjølv om solkongen er rekna som ein typisk eineveldig konge  styrte han stort sett etter gjeldande lovar og krenka ikkje folk sine rettar. Han var ingen despot. Blant høgadelen fann ein dei som var mest i mot solkongen si makt, for å kontrollere desse samla han dei derfor i Versailles. Til saman var der 10 000 adelsfolk, i tillegg kom alle tenarane. Derfor kokte Versailles av intriger. Sentraladministrasjonen til Ludvig XIV omfatta ikkje meir enn omkring tusen personar. Kongen og tre ministrar tok avgjerslene, tretti rådgivarar og mindre enn hundre personar svarte på spørsmål frå befolkninga, i tillegg var der nokre hundre skrivarar.

Då Ludvig døyde i 1715 var Frankrike utmatta av alle dei krigane som han hadde ført . Sidan 1667 hadde Frankrike nesten konstant vore i krig. Alle festane og det kostbare hoffet gjorde saman med krigane at det franske folk var utmagra og fattige då kongen døyde. Folk var så arge at dei kasta stein etter kista hans.

Her kan du lese meir om Solkongen på Internett:

Louis XIV
fransk prosjekt [om Ludvig]

Tilbake til toppen

Tilbake til sida om Frankrike

Tilbake til sida om historie

Tilbake til hovudsida

Denne sida er laga av Per Inge Nordstrand og er oppdatert pr. 03.05.2000